(Hom: Aphididae)

معرفي آفت

شته پنبه پلي فاژ بوده و مانند ديگر شته ها با مكيدن شيره گياهي باعث پيچيدن برگها و عدم رشد سر شاخه ها مي گردند. به علاوه عسلك فراوان حاصله از آن روي گياهان را پوشانده كه قارچهاي ساپروفيت روي آن رشد كرده و باعث فوماژين مي شوند. ناقل حدود 70 نوع بيماريهاي ويروسي در گياهان مي باشد كه مهمترين آنها عبارتند از:

Bean Common mosaic-Bean yellow mosaic-Beet mosaic-Cucumber mosaic

براي اين شته 70 گونه ميزبان گزارش شده است. در ايران مرحوم افشار آن را جزء آفات پنبه،‌ جاليز، ‌سبزي ها و گياهان صنعتي و علوفهي اي گزارش كرده و دواچي و تقي زاده آن را به عنوان آفات مركبات و فرح بخش اين آفت را روي گوجه فرنگي، خربزه، هندوانه، خيار و… گزارش كرده است.

زيست شناسي:

در مناطق گرمسير سيكل زندگي آن Anholocyclic بوده و در مناطق سردسير به صورتHolocyclic مي باشد. در شرايط عادي طول عمر يك شته از بدو تولد تا مرگ، يك ماه طول مي كشد. در مناطق گرمسير تا 59 نسل آن شمارش شده است.

(Hom: Aphididae)

معرفي آفت

به تمام اندامهاي هوائي گياه اعم از برگ، ساقه و گل حمله مي نمايد و با تغذيه از شيره گياهي باعث ضعف و زردي در گياه مي شود و با ترشحات عسلك و تجمع گرد و خاك روي گياه موجب اختلالات فيزيولوژيك در گياه مي شود. خسارت غير مستقيم اين آفت انتقال بيماريهاي ويروسي است. در دنيا بيش از 200 ميزبان دارد و يكي از اين گروه ميزبانها گياهان خانوادة Chenopodiaceae و بويژه چغندر قند مي باشد.

زيست شناسي:

اين شته دو ميزبانه بوده كه ميزبان اول آن شمشاد زينتي و ميزبان دوم آن گياهان پهن برگ يكساله است. از مرحلة تخم تا توليد شته هاي بالدار دخترزا روي ميزبان اول و از مرحله شته هاي بالدار دختر زا تا توليد افراد جنسي نر و ماده روي ميزبان دوم سپري مي شود.

زمستان را به صورت تخم در روي ميزبان اول بسر مي برد. در بهار شته هاي بالدار زنده زا ميزبان اول را ترك كرده و به روي ميزبانهاي دوم از قبيل صيفي جات، حبوبات، همچنين گياهان خانوادة Chenopodiaceae بويژه چغندرقند مي روند. در اواخر تابستان ماه هاي بالدار Sexupare ظاهر مي شوند كه بالدارند و به روي ميزبان اول برمي گردند و افراد نر و ماده را بوجود مي آورند كه پس از جفت گيري ماده ها در حاشية برگها و پائين جوانه ها تخم ريزي مي كنند و بدين ترتيب كه در يك سال چندين نسل بوجود مي آورند.

(Lep.: Noctuidae)

معرفي آفت

در تمام مناطق ايران انتشار داشته و علاوه بر چغندرقند به ريشه و طوقه گياهان مختلفي مانند ذرت، پنبه، خيار، گوجه، سيب زميني، يونجه، آفتابگردان و… حمله مي نمايد. لاروهاي جوان از قسمتهاي هوائي ميزبان تغذيه كرده و چندان خسارتي ندارند. در سنين بالاتر از محله طوقه و يا كمي پائينتر تغذيه نموده و سبب قطع شدن گياه مي گردند. از اين نظر به آن Cut worm يا كرم طوقه بُر گويند.

زيست شناسي:

زمستان را به صورت لارو سنين آخر در عمق 15-10 سانتي متري خاك مي گذرانند. در بهار با مساعد شدن شرايط آب و هوا لاروهاي بالغ از عمق زمين به طرف سطح خاك (حدود cm6-5) بالا مي آيند و براي خود لانه از خاك به شكل گهواره تهيه مي كنند و داخل آن تبديل به شفيره مي گردند. دورة شفيرگي 20-15 روز، سپس حشرات كامل ظاهر مي شوند. خروج پروانه هاي نسل زمستاني در طول نيمه دوم فروردين ماه مي باشد. حشرات كامل روزها زير كلوخه ها و بوته ها پنهان شده و اوايل غروب به بعد شروع به پرواز و جفت گيري مي كنند. تخمها به صورت تك تك يا در دسته هاي چند تائي (از 1 تا 8 تائي) در پشت برگ چغندرقند يا علفهاي هرز مانند پيچك، سلمه و پنيرك قرار مي دهند. يك پروانه ماده به طور متوسط 800 عدد تخم مي گذارد. دورة جنيني تخم 5-4 روز سپس لاروهاي جوان خارج، ابتدا از برگهاي جوان تغذيه مي كنند و از سن دوم به بعد از ناحيه طوقه تغذيه مي نمايند. دورة لاروي حدود يك ماه و در اين مدت 5 مرتبه پوست عوض مي كنند و سپس در داخل خاك تبديل به شفيره مي شوند. دورة شفيرگي حدود دو هفته و بعد از آن حشرات كامل نسل دوم تقريباً در اواخر خرداد ماه ظاهر مي شوند. در اين موقع تقريباً ريشه هاي چغندرقند قوي گرديده است. لذا در اين نسل آفت نمي تواند خسارت و صدمه شديدي وارد كند بنابراين نسل دوم را بيشتر روي ساير محصولات زراعي و علفهاي هرز مي گذراند. شب پره هاي نسل سوم آفت كه از اواخر مرداد ماه و اوايل شهريور ماه ظاهر مي گردند. روي چغندرهاي جواني كه به منظور بذرگيري كشت شده اند تخم ريزي مي كنند و لاروهاي اين آفت در شهريور ماه خسارت شديدي وارد مي كنند. اين لاروها كه اكثراً كامل مي گردند و زمستان را تا بهار سال بعد در اعماق خاك مي گذرانند بنابراين 3 نسل در سال دارد.

(Lep.: Noctuidae)

معرفي آفت

از لحاظ فعاليت، خسارت و نخوة زندگي و زيست شناسي تقريباً شبيه به گونه قبلي است ولي از لحاظ حشره كامل تفاوتهايي دارد كه به صورت زير است:

رنگ عمومي حشره زرد روشن تا خاكي است و در وسط بال جلوئي و نزديك لبة فوقاني آن لكه گردي كه رنگ آن روشن تر از متن بال است ديده مي شود. در وسط بال خال كوچك سياه رنگي وجود دارد كه خط باريك كوچك سياه رنگ از طرف قاعده بال و زير آن به طرف لبة خارجي بال امتداد مي يابد. در وسط بال جلو لكه لوبيائي شكل قرار دارد و از قسمت گود آن كه به طرف لبه خارجي بال است خط باريك و كشيده اي به طرف لبة خارجي بال قرار گرفته است. روي سينه حشره را كركهاي قهوه اي روشن پوشانيده و مخملي به نظر مي رسد. اين كركها در پشت سينه به صورت تيغه اي برجسته ديده مي شود.

کنترل:

1-     جمع آوري و انهدام بقاياي به جا مانده از محصول و شخم عميق بلافاصله بعد از برداشت.

2-     از بين بردن علفهاي هرز داخل و حاشيه مزارع.

3-     کارباریل ، طعمه مسموم(5%) در مراحل اولیه رشد، یک نوبت، شب هنگام

4-     دیازینون EC60%  1.5 لیتر در هکتار

5-     کلرپیریفوس(دُرسبان) EC40.8%  2لیتر

6-     اتریمفوس(اکامت) EC50%  2- 1.5 لیتر در هکتار

(Lep: Sphingidae)

زمستان را به صورت شفره در خاك مي گذراند. اوايل بهار پروانه ها ظاهر و پس از جفت گيري، تخمهاي خود را روي علفهاي هرز يا بوته سيب زميني يا گوجه فرنگي مي گذارد. لاروها پس از خروج از تخم از برگ گياه ميزبان تغذيه مي كنند و بعد از حدود 80 روز در درون خاك تبديل به شفيره مي شوند. در نقاط معتدل دو نسل در سال دارد. اين حشره علاقة زيادي به عسل داشته و گاهي وارد كندوهاي عسل مي شود ولي زنبورها اين حشره را مي كشند و موميائي مي كنند. به دليل بزرگي جثه توسط پرندگان و ساير جانواران شكار شده و احتياج به مبارزة اختصاصي ندارد.